Devletlerarası Anlaşma Kapsamında Çalışma İzni 2026

1. Temel uygunluk ölçütü

Anlaşmanın tarafları, amacı ve başvuranın görevlerinin bu kapsama neden girdiği belgelenmelidir. Devletler arası iş birliğine yapılan genel bir atıf, somut bir hukuki veya program temeline göre daha zayıftır.

2. Belgeler

3. Gelir ve ücretler

Ana gelir, başvuruya konu olan işten gelmelidir. Ücretli çalışmada maaş, uygulanan toplu iş sözleşmesine uygun olmalıdır; uygulanacak bir toplu iş sözleşmesi yoksa ya da iş yarı zamanlıysa 2026'da en az 1.463 €/ay gerekir. Aynı 1.463 € ölçütü serbest meslek/ticari faaliyet için ve ücretli çalışma ile ticari faaliyetin birlikte yürütüldüğü hâller için de geçerlidir. Vergiye tabi yan haklar dikkate alınabilir.

2026 işlem ücreti: ilk izin çevrimiçi 530 €, kâğıt başvuruda 630 €; uzatma çevrimiçi 230 €, kâğıt başvuruda 430 €. İlk oturum izni kural olarak Finlandiya dışından verilir. Ücretleri başvuru gününde Migri'den yeniden kontrol edin.

4. Belirleyici olan anlaşmanın kendi metnidir

Bu yolda genel bir kural aramak yanıltıcıdır, çünkü her devletlerarası anlaşma kendi kapsamını, süresini ve koşullarını kendisi tanımlar. Kimin hangi görevle geleceği, ne kadar kalabileceği, ücretin kim tarafından ödeneceği ve aile üyelerinin durumu anlaşma metninde yazar. Bu nedenle dosyayı hazırlarken ilk iş, dayanılan anlaşmanın hangisi olduğunu ve ilgili maddesini tam olarak belirlemektir.

Anlaşmanın adını bilmek yetmez; başvuruya, uygulanacak maddenin bulunduğu bölüm ve varsa Finlandiya tarafındaki uygulama kararı eklenmelidir. Anlaşma bir konuda sessizse orada genel Yabancılar Kanunu kuralları devreye girer; bu, çoğu zaman gözden kaçan noktadır. Bir anlaşmanın var olması, otomatik olarak izin verileceği anlamına da gelmez: kişisel şartlar, kimlik ve geçim ayrıca değerlendirilir.

5. Anlaşmanın uygulandığını kim teyit eder?

Başvuranın kendi yorumu tek başına yeterli değildir. Anlaşmanın bu göreve uygulandığını, Finlandiya tarafındaki yetkili kurumun veya görevi veren kuruluşun yazılı olarak teyit etmesi beklenir. Bu teyit; kişinin adını, görevini, süresini ve hangi anlaşma maddesine dayanıldığını içermelidir. Genel bir işbirliği mektubu bu işlevi görmez.

Uygulamada süreç çoğu zaman iki koldan yürür: kurumlar arasındaki yazışma ve kişinin Migri'ye yaptığı başvuru. Bu iki kolun aynı bilgiyi söylemesi gerekir; görev tanımı kurum yazısında farklı, başvuruda farklı ise dosya gecikir. Görevlendirme yazısının tarihini, başvuru tarihinden önce olacak şekilde planlamak ve süre uzarsa yeni bir teyit almak, sonradan yapılan açıklamalardan çok daha hızlı sonuç verir.

6. Bu yolun tipik kullanıldığı alanlar

Devletlerarası anlaşmalara dayanan görevler dar bir alanda yoğunlaşır. En sık görülenler bilimsel ve akademik işbirliği programları, kültürel değişim anlaşmaları, teknik yardım ve kalkınma işbirliği projeleri, savunma ve güvenlik alanındaki eğitim ve tatbikat düzenlemeleri ile belirli sektörlerdeki ikili çalışma programlarıdır. Her birinin kendi metni ve kendi uygulama pratiği vardır.

Bu alanların ortak özelliği, sürecin iki kurum arasında yürümesi ve kişinin çoğu zaman bir programın parçası olmasıdır. Bu, dosyayı kolaylaştırır çünkü program belgeleri hazırdır; ama aynı zamanda kişinin kendi başına hareket alanını daraltır: program dışına çıkan bir görev genişlemesi, anlaşma kapsamında değerlendirilmeyebilir. Bu nedenle görev tanımının program metniyle örtüşmesi başından itibaren korunmalıdır.

7. Aile üyeleri anlaşma kapsamına girer mi?

Bazı anlaşmalar aile üyelerinin durumunu açıkça düzenler; bazıları hiç değinmez. Metinde bir hüküm yoksa aile üyeleri olağan aile bağı yolundan başvurur ve genel kurallar uygulanır. Bu ayrım planlamayı doğrudan etkiler, çünkü olağan yolda gelir şartı ve başvuru süresi devreye girer; anlaşma kapsamında ise bunlar farklı olabilir.

Eşin çalışma hakkı da aynı biçimde değişir. Bazı düzenlemeler eşe serbest çalışma hakkı tanır, bazıları sessiz kalır ve bu durumda eşin kendi izniyle çalışması gerekebilir. Çocukların okul kaydı ve sağlık hizmetine erişimi ise çoğu zaman anlaşmadan değil, Finlandiya'daki genel kurallardan doğar. Taşınmadan önce bu üç başlığın — aile başvuru yolu, eşin çalışma hakkı, çocukların hizmetlere erişimi — anlaşma metninde karşılığı olup olmadığı kontrol edilmelidir.

8. Program bittiğinde ne olur?

Anlaşmaya dayanan izin, programın süresine bağlıdır ve program bittiğinde dayanağı da biter. Bu, kalıcı bir yerleşim yolu değildir ve süresiz uzatma beklenmemelidir. Program uzatılırsa iznin de uzatılması gerekir; uzatma kararının kurumlar arasında alınması, kişinin başvuru yapmasını gereksiz kılmaz.

Finlandiya'da kalmaya devam edilecekse doğru hamle, program bitmeden önce başka bir izin kategorisine geçmektir. Akademik bir görev araştırmacı iznine, teknik bir görev çalışmaya dayalı ya da uzman iznine dönüşebilir. Bu geçişin şartları ayrı değerlendirilir ve başvurunun mevcut izin geçerliyken yapılması gerekir. Ayrıca anlaşma kapsamında geçirilen sürenin kalıcı oturum sayımına nasıl etki edeceği önceden kontrol edilmelidir; bu, kategoriden kategoriye değişir.

9. İlk olarak kiminle konuşulmalı?

Bu yolda kişinin doğrudan Migri'ye sorarak başlaması genellikle verimsizdir, çünkü sorunun cevabı anlaşmanın metnindedir ve o metni elinde tutan kurumlardır. Doğru başlangıç, Finlandiya'daki ev sahibi kuruluşun uluslararası ilişkiler ya da insan kaynakları biriminden hangi anlaşmaya dayanıldığını ve daha önce aynı yolla kaç kişinin geldiğini öğrenmektir.

Kurumun bu konuda deneyimi varsa süreç belirgin biçimde kısalır: belge şablonları hazırdır, hangi maddeye atıf yapılacağı bilinir ve önceki dosyaların nasıl sonuçlandığı hatırlanır. Deneyim yoksa, ilgili bakanlık ya da program sekretaryası ikinci adrestir. Kişinin kendi başına yürütebileceği kısım ise kimlik, geçim ve sağlık sigortası gibi kişisel belgelerdir; bunları paralel hazırlamak toplam süreyi kısaltır.

10. Bu yolda en sık yapılan hatalar

Birinci hata, anlaşmanın varlığını izin garantisi sanmaktır; kişisel şartlar her hâlükârda ayrıca değerlendirilir. İkincisi, anlaşmanın adını yazıp maddesini göstermemektir. Üçüncüsü, kurumlar arasındaki yazışmayı başvurunun yerine koymaktır; iki kanal paralel yürür ve ikisinin de tamamlanması gerekir.

Dördüncü hata zamanlamadadır: görev başlangıç tarihi belli olduktan sonra başvuruya girişmek, işlem süresini hesaba katmamak demektir. Beşincisi, görev uzadığında ilk teyit yazısıyla devam etmektir; süre değiştiğinde yeni bir teyit gerekir. Bu beş noktanın tamamı, görev planlanırken bir sayfalık bir kontrol listesiyle kapatılabilir ve bu liste bir sonraki görevde de kullanılır.

11. Vergi ve sosyal güvenlik anlaşmadan mı doğar?

Bir devletlerarası anlaşmanın oturum iznini düzenlemesi, vergi ve sosyal güvenliği de düzenlediği anlamına gelmez. Bu üç alan ayrı hukuki temellere dayanır: göç mevzuatı, vergi anlaşmaları ve sosyal güvenlik koordinasyon kuralları. Bir anlaşma üçünü birden kapsayabilir, yalnızca birini kapsayabilir ya da hiçbirine değinmeyebilir. Metinde açık bir hüküm yoksa genel kurallar uygulanır.

Pratikte bu, üç ayrı soru sormayı gerektirir. Ücret hangi ülkede vergilendirilecek ve Finlandiya'da beyan yükümlülüğü doğuyor mu? Kişi hangi ülkenin sosyal güvenlik sisteminde kalacak ve bunu gösteren belge var mı? Sağlık hizmetine erişim hangi kanaldan sağlanacak? Bu üç soru anlaşmanın kendi metniyle ve gerekiyorsa ilgili kurumlarla ayrı ayrı netleştirilmelidir; bir tanesinin cevabı diğerlerini otomatik olarak vermez.