Finlandiya'da Çalışan Hakları 2026 — Ücret, Yıllık İzin, Hastalık ve İhbar Süreleri

1. Finlandiya'da yasal asgari ücret yoktur

Finlandiya'da kanunla belirlenmiş bir asgari ücret bulunmaz. Alt sınırı, işin ait olduğu sektörün toplu iş sözleşmesi (työehtosopimus, TES) belirler. Bu yüzden "Finlandiya'da asgari ücret ne kadar" sorusunun tek bir cevabı yoktur: inşaat, temizlik, restoran ve bilişim sektörlerinde taban ücretler birbirinden farklıdır.

Sektörünüzde genel olarak bağlayıcı bir toplu iş sözleşmesi varsa işveren bunun altında ücret ödeyemez; iş sözleşmesinde daha düşük bir rakam yazsa bile sözleşmenin tabanı geçerlidir. Hangi sözleşmenin uygulandığını iş sözleşmesi, bordro ve işverenin üye olduğu işveren birliği gösterir. Emin değilseniz sendikaya ya da iş güvenliği makamına sorabilirsiniz.

2. Yıllık izin ve izin ücreti

Yıllık izin, Yıllık İzin Kanunu'na göre aylık olarak birikir. İzin yılı 1 Nisan'da başlar, 31 Mart'ta biter. 31 Mart itibarıyla iş ilişkisi bir yıldan kısaysa her tam izin ayı için iki gün, bir yıl veya daha uzunsa iki buçuk gün izin birikir. Bir ayın sayılması için o ayda yeterli sayıda çalışma günü ya da saati bulunmalıdır.

İzin ücreti ile lomaraha karıştırılmamalıdır. İzin ücreti kanuni haktır ve izin süresince ücretin ödenmesi anlamına gelir. Lomaraha (lomaltapaluuraha) ise kanundan değil toplu iş sözleşmesinden doğar ve genellikle izin ücretinin yarısı kadardır. Sözleşmenizde yoksa talep edilemez; bu, yabancı çalışanların en sık yanıldığı noktalardan biridir.

3. Hastalık izni ve hastalık dönemi ücreti

İş Sözleşmesi Kanunu'na göre hastalanan çalışanın ücret hakkı iş ilişkisinin süresine bağlıdır. İş ilişkisi en az bir ay sürmüşse hastalığın başladığı günü izleyen dokuzuncu iş gününün sonuna kadar tam ücret ödenir. Bir aydan kısa sürmüşse aynı dönem için ücretin yarısı ödenir. Toplu iş sözleşmeleri bu süreleri sık sık uzatır, bu yüzden önce sözleşmeye bakmak gerekir.

Bildirim ve belge yükümlülüğü ayrıdır: hastalık işverene gecikmeden bildirilmeli, kaç gün sonra hekim raporu isteneceği ise işyerinin kuralına ya da toplu iş sözleşmesine göre değişir. İşverenin ödeme yükümlülüğü bittikten sonra Kela'nın hastalık ödeneği devreye girebilir; bunun için ayrı başvuru gerekir ve bir bekleme süresi uygulanır.

4. Fesih ve ihbar süreleri

İş Sözleşmesi Kanunu'nun genel ihbar süreleri, toplu iş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadıkça şöyledir. İşveren feshederse: iş ilişkisi bir yıla kadar sürmüşse 14 gün, bir ile dört yıl arası bir ay, dört ile sekiz yıl arası iki ay, sekiz ile on iki yıl arası dört ay, on iki yıldan uzunsa altı ay. Çalışan istifa ederse: beş yıla kadar 14 gün, beş yıldan uzun sürmüşse bir ay.

İşverenin feshi için ayrıca geçerli ve ağır bir sebep gerekir. Kişiye bağlı sebeplerde önce uyarı ve düzeltme fırsatı verilmesi beklenir; ekonomik ve üretimsel sebeplerde işin kalıcı biçimde azalmış olması ve başka iş sunulamaması aranır. Deneme süresinde fesih daha serbesttir, ancak ayrımcı ya da başka bir biçimde uygunsuz bir gerekçeye dayanamaz.

5. Bir şey ters gittiğinde nereye başvurulur?

Ödenmeyen ücret, eksik izin ücreti, kayda geçmeyen fazla mesai ya da güvenli olmayan çalışma koşullarında ilk adres iş güvenliği makamıdır (työsuojeluviranomainen). Danışma hattı ücretsizdir ve isim vermeden de soru sorulabilir. Sendika üyesiyseniz sendikanız hukuki destek verir ve çoğu durumda dava masraflarını karşılar; üyelik iş ilişkisi sorunsuz yürürken yapılmalıdır, çünkü sorun ortaya çıktıktan sonra genellikle bekleme süresi uygulanır.

Ücret alacaklarında genel zamanaşımı beş yıldır, ancak iş ilişkisinin sona ermesiyle biten haklarda daha kısa süreler işleyebilir; bu yüzden beklemek yerine erken hareket etmek önemlidir. Oturum izniniz çalışmaya dayanıyorsa işten ayrılmanın izne etkisi de ayrıca değerlendirilmelidir.

6. İşe başlarken kontrol listesi